{"id":32100,"date":"2026-07-27T01:39:38","date_gmt":"2026-07-26T22:39:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bicakhukuk.com\/?p=32100"},"modified":"2026-07-27T02:27:07","modified_gmt":"2026-07-26T23:27:07","slug":"futbol-hakeminin-performansina-yonelik-sert-elestiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bicakhukuk.com\/en\/futbol-hakeminin-performansina-yonelik-sert-elestiri\/","title":{"rendered":"Futbol Hakemine Performans Ele\u015ftirisi"},"content":{"rendered":"

1. Giri\u015f<\/span><\/h3>\n

Futbol, yaln\u0131zca milyonlarca insan\u0131n ilgiyle takip etti\u011fi bir spor dal\u0131 de\u011fil; ayn\u0131 zamanda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, kurumsal itibar, disiplin hukuku ve kamuoyu denetiminin s\u00fcrekli olarak kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi \u00f6nemli bir toplumsal aland\u0131r. Hakem kararlar\u0131, kul\u00fcp y\u00f6neticilerinin a\u00e7\u0131klamalar\u0131, teknik direkt\u00f6rlerin ma\u00e7 sonu de\u011ferlendirmeleri ve kul\u00fcplerin resm\u00ee ileti\u015fim kanallar\u0131ndan yap\u0131lan payla\u015f\u0131mlar, \u00e7o\u011fu zaman spor kamuoyunda yo\u011fun tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7maktad\u0131r. Ancak bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n hukuken hangi noktaya kadar korunaca\u011f\u0131, hangi a\u015famadan sonra disiplin yapt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 veya hukuki sorumlulu\u011fu g\u00fcndeme getirece\u011fi her zaman kolay cevaplanabilecek bir soru de\u011fildir.<\/span><\/p>\n

Profesyonel futbolun ekonomik b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, taraftar kitlelerinin etkisi ve dijital ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte kul\u00fcplerin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 yaln\u0131zca kendi taraftarlar\u0131n\u0131 de\u011fil, futbol kamuoyunun tamam\u0131n\u0131 etkileyebilen g\u00fc\u00e7l\u00fc ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6zellikle kul\u00fcp ba\u015fkanlar\u0131, y\u00f6neticiler veya kul\u00fcplerin resm\u00ee medya organlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar, s\u0131radan taraftar yorumlar\u0131ndan \u00e7ok daha geni\u015f bir etki alan\u0131na sahiptir. Bu nedenle futbol federasyonlar\u0131, sporun d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, hakemlerin sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve m\u00fcsabakalar\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini korumak amac\u0131yla disiplin kurallar\u0131 olu\u015fturmakta; hakemlere y\u00f6nelik baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131 para cezas\u0131, hak mahrumiyeti veya di\u011fer disiplin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131yla kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bununla birlikte, futbolun do\u011fas\u0131 gere\u011fi yo\u011fun rekabet ortam\u0131, hakem performans\u0131n\u0131n s\u00fcrekli ele\u015ftirilmesini de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz h\u00e2le getirmektedir. Bir hakemin verdi\u011fi kararlar\u0131n sert bi\u00e7imde ele\u015ftirilmesi, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sorgulanmas\u0131 veya ma\u00e7 y\u00f6netiminin yetersiz oldu\u011funun ileri s\u00fcr\u00fclmesi, demokratik toplumlarda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korumas\u0131 alt\u0131nda m\u0131d\u0131r? Yoksa bu t\u00fcr a\u00e7\u0131klamalar, hakemlerin ki\u015filik haklar\u0131n\u0131 ve futbolun kurumsal b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zedeledi\u011fi gerek\u00e7esiyle disiplin yapt\u0131r\u0131m\u0131 uygulanmas\u0131n\u0131 hakl\u0131 g\u00f6sterebilir mi?<\/span><\/p>\n

Bu sorular, son y\u0131llarda Avrupa futbolunda giderek daha fazla \u00f6nem kazanm\u0131\u015f; konu nihayet Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin (A\u0130HM<\/strong><\/a>) \u00f6n\u00fcne de ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Mahkemenin de Carvalho Marques ve Di\u011ferleri \/ Portekiz<\/strong><\/a> karar\u0131nda ilk kez, profesyonel bir futbol kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn resm\u00ee yay\u0131n organlar\u0131nda hakemler hakk\u0131nda yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin (A\u0130HS) 10. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong> kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Mahkeme, alt\u0131 ayr\u0131 ba\u015fvuruyu birlikte incelemi\u015f; bunlardan yaln\u0131zca birinde ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fine karar verirken, di\u011fer be\u015f ba\u015fvuruda Portekiz makamlar\u0131n\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 disiplin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 S\u00f6zle\u015fme’ye uygun bulmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Karar\u0131n en dikkat \u00e7ekici y\u00f6n\u00fc, \u00e7o\u011fu bas\u0131n de\u011ferlendirmesinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi “kul\u00fcpler hakemleri serbest\u00e7e ele\u015ftirebilir<\/em>” \u015feklinde genellenebilecek bir sonuca ula\u015fmam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Aksine Mahkeme, mesleki performans\u0131n sert bi\u00e7imde ele\u015ftirilmesi<\/strong> ile hakemlere y\u00f6nelik \u015fike<\/a>, yolsuzluk, manip\u00fclasyon veya kas\u0131tl\u0131 tarafgirlik isnad\u0131<\/strong> aras\u0131nda hassas fakat belirleyici bir ayr\u0131m yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ayr\u0131m, yaln\u0131zca Portekiz futbolu bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil, UEFA<\/a> ve FIFA<\/a> \u00fcyesi b\u00fct\u00fcn federasyonlar\u0131n disiplin uygulamalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli sonu\u00e7lar do\u011furabilecek niteliktedir.<\/span><\/p>\n

Bu karar, B\u0131\u00e7ak Hukuk B\u00fcrosunun futbol hukuku alan\u0131ndaki \u00f6nceki yay\u0131nlar\u0131n\u0131n da do\u011fal bir devam\u0131 niteli\u011findedir. B\u00fcromuz daha \u00f6nce futbol m\u00fcsabakalar\u0131nda \u015fike ve te\u015fvik primi su\u00e7lar\u0131n\u0131<\/a> ceza hukuku perspektifinden incelemi\u015f; bahis ve sporun b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin uluslararas\u0131 geli\u015fmeleri de\u011ferlendirmi\u015f<\/a>; ma\u00e7a \u00e7\u0131kmayan tak\u0131mlar\u0131n s\u00f6zle\u015fmesel ve disiplin sorumluluklar\u0131n\u0131<\/a> ele alm\u0131\u015f ve spor sekt\u00f6r\u00fcne y\u00f6nelik hukuk hizmetlerini kapsaml\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ncelenen A\u0130HM karar\u0131 ise bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n eksik kalan \u00f6nemli bir boyutunu tamamlamakta; spor disiplin hukuku ile temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi<\/strong> merkeze almaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131, A\u0130HM karar\u0131n\u0131 \u00f6zetlemekten ibaret de\u011fildir. Karar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 hukuki ilkeler ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde incelenecek; alt\u0131 ba\u015fvurunun neden farkl\u0131 sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanacak; ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile hakemlerin itibar\u0131 aras\u0131ndaki denge de\u011ferlendirilecek; son olarak T\u00fcrk futbol hukuku, T\u00fcrkiye Futbol Federasyonu disiplin d\u00fczenlemeleri ve T\u00fcrk anayasal sistemi bak\u0131m\u0131ndan karar\u0131n muhtemel etkileri tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. B\u00f6ylece \u00e7al\u0131\u015fma, yaln\u0131zca bir mahkeme karar\u0131n\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131 olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, T\u00fcrk spor hukuku uygulamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da yol g\u00f6sterici bir de\u011ferlendirme sunmay\u0131 hedeflemektedir.<\/span><\/p>\n

2. Davan\u0131n Arka Plan\u0131<\/span><\/h3>\n

\u0130ncelemeye konu olan karar, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Dairesi taraf\u0131ndan 7 Temmuz 2026<\/strong> tarihinde verilen de Carvalho Marques ve Di\u011ferleri \/ Portekiz<\/strong><\/a> karar\u0131na ili\u015fkindir. Mahkeme \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte futbol hakemlerine y\u00f6nelik baz\u0131 sert ele\u015ftirilerden kaynaklanmakla birlikte, ger\u00e7ekte profesyonel futbol kul\u00fcplerinin kamusal tart\u0131\u015fmalara kat\u0131lma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile futbol federasyonlar\u0131n\u0131n sporun b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruma yetkisi aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar\u0131n belirlenmesine ili\u015fkindir.<\/span><\/p>\n

Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n merkezinde, Portekiz’in \u00f6nde gelen futbol kul\u00fcplerinden FC Porto<\/strong><\/a> bulunmaktad\u0131r. Ba\u015fvurular\u0131n bir k\u0131sm\u0131 kul\u00fcb\u00fcn eski ba\u015fkan\u0131 Jorge Nuno Pinto da Costa, bir k\u0131sm\u0131 ise kul\u00fcb\u00fcn ileti\u015fim direkt\u00f6r\u00fc Francisco Jos\u00e9 Marques taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca FC Porto’nun \u00e7o\u011funluk hissedar\u0131 oldu\u011fu spor \u015firketi de ba\u015fvurucular aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurular\u0131n ortak \u00f6zelli\u011fi, kul\u00fcb\u00fcn resm\u00ee ileti\u015fim kanallar\u0131nda hakemler ve Portekiz futbolunun y\u00f6netimi hakk\u0131nda yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar nedeniyle Portekiz Futbol Federasyonu disiplin organlar\u0131nca para cezalar\u0131 ve \u00e7e\u015fitli hak mahrumiyeti yapt\u0131r\u0131mlar\u0131na h\u00fckmedilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Uyu\u015fmazl\u0131\u011fa konu a\u00e7\u0131klamalar farkl\u0131 tarihlerde yap\u0131lm\u0131\u015f olmakla birlikte, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde iki ileti\u015fim kanal\u0131 \u00fczerinden kamuoyuna ula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan ilki, FC Porto ile ba\u011flant\u0131l\u0131 televizyon yay\u0131nlar\u0131; ikincisi ise kul\u00fcb\u00fcn resm\u00ee dijital yay\u0131n organ\u0131 olan Drag\u00f5es Di\u00e1rio<\/strong> isimli \u00e7evrim i\u00e7i platformdur. A\u00e7\u0131klamalarda baz\u0131 hakemlerin kararlar\u0131 a\u011f\u0131r bi\u00e7imde ele\u015ftirilmi\u015f; kimi zaman tarafs\u0131zl\u0131klar\u0131 sorgulanm\u0131\u015f, kimi zaman ise Portekiz futbolunda belirli kul\u00fcpler lehine sistematik bir yap\u0131 bulundu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu a\u00e7\u0131klamalar \u00fczerine federasyon disiplin organlar\u0131, Futbol Disiplin Talimat\u0131 h\u00fck\u00fcmlerine dayanarak ba\u015fvurucular hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli disiplin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 uygulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bunun \u00fczerine ba\u015fvurucular, ulusal yarg\u0131 yollar\u0131n\u0131 t\u00fckettikten sonra A\u0130HM’ye ba\u015fvurmu\u015f ve uygulanan disiplin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n A\u0130HS’nin 10. maddesiyle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihlal etti\u011fini<\/strong> ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Ancak Mahkeme, ba\u015fvurular\u0131 tek bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirmemi\u015f; her a\u00e7\u0131klaman\u0131n ba\u011flam\u0131n\u0131, kullan\u0131lan ifadeleri, ileri s\u00fcr\u00fclen olgular\u0131n niteli\u011fini ve uygulanan yapt\u0131r\u0131m\u0131n orant\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 incelemi\u015ftir. \u0130\u015fte karar\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi de bu bireyselle\u015ftirilmi\u015f de\u011ferlendirme yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

3. Alt\u0131 Ba\u015fvuru, Alt\u0131 Ayr\u0131 A\u00e7\u0131klama Grubu<\/span><\/h3>\n

\u0130lk bak\u0131\u015fta A\u0130HM \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k, FC Porto y\u00f6neticilerinin hakemler hakk\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 baz\u0131 sert a\u00e7\u0131klamalar nedeniyle cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131na ili\u015fkin tek bir dava gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ger\u00e7ekte ise Mahkeme \u00f6n\u00fcnde bulunan dosya, farkl\u0131 tarihlerde yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalara ili\u015fkin alt\u0131 ayr\u0131 ba\u015fvurunun<\/strong> birle\u015ftirilmesinden olu\u015fmaktad\u0131r. Ba\u015fvurular aras\u0131nda ortak hukuki sorunlar bulunmas\u0131na ra\u011fmen, a\u00e7\u0131klamalar\u0131n i\u00e7eri\u011fi, kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ba\u011flam, uygulanan disiplin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 ve ulusal mahkemelerin gerek\u00e7eleri birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Bu nedenle A\u0130HM, ba\u015fvurular\u0131 topluca de\u011ferlendirmek yerine her bir a\u00e7\u0131klamay\u0131 kendi ba\u011flam\u0131 i\u00e7inde incelemi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Bu yakla\u015f\u0131m karar\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc davalar\u0131nda kullan\u0131lan tek bir kelime, a\u00e7\u0131klaman\u0131n yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 mecra, a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapan ki\u015finin konumu, tart\u0131\u015fman\u0131n g\u00fcncelli\u011fi ve ileri s\u00fcr\u00fclen iddialar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 olgular sonuca do\u011frudan etki edebilmektedir. Mahkeme de bu nedenle soyut ilkeler \u00fczerinden hareket etmek yerine her a\u00e7\u0131klaman\u0131n somut ko\u015fullar\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Kararda dikkat \u00e7eken ilk husus, A\u0130HM’nin hi\u00e7bir a\u015famada “futbol kul\u00fcpleri hakemleri diledikleri gibi ele\u015ftirebilir” \u015feklinde genel bir ilke benimsememesidir. Ayn\u0131 \u015fekilde Mahkeme, futbol federasyonlar\u0131n\u0131n hakemleri koruma amac\u0131yla uygulad\u0131\u011f\u0131 disiplin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 da kategorik olarak hukuka ayk\u0131r\u0131 g\u00f6rmemi\u015ftir. \u0130nceleme, her olay bak\u0131m\u0131ndan A\u0130HS’nin 10. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 test<\/strong> \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr:<\/span><\/p>\n