{"id":20911,"date":"2020-06-11T16:16:04","date_gmt":"2020-06-11T13:16:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bicakhukuk.com\/?p=20911"},"modified":"2023-02-21T17:45:44","modified_gmt":"2023-02-21T14:45:44","slug":"carsi-ve-mahalle-bekcilerin-gorev-ve-yetkileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bicakhukuk.com\/en\/carsi-ve-mahalle-bekcilerin-gorev-ve-yetkileri\/","title":{"rendered":"\u00c7ar\u015f\u0131 ve Mahalle Bek\u00e7isi G\u00f6rev ve Yetkileri"},"content":{"rendered":"

Genel kolluk g\u00f6revi; polis, jandarma, sahil g\u00fcvenlik ve g\u00fcmr\u00fck muhafaza olmak \u00fczere d\u00f6rt farkl\u0131 te\u015fkilat taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Genel kolluk hizmetlerine yard\u0131mc\u0131 olmak \u00fczere, emniyet ve jandarma te\u015fkilatlar\u0131 b\u00fcnyesinde silahl\u0131 \u00a0bir kolluk \u00a0olarak \u00e7ars\u0131 ve mahalle \u00a0bek\u00e7ileri istihdam edilmesi, 11 Haziran 2020 tarihli TBMM Genel Kurulunda kabul edilmi\u015ftir. \u00c7ar\u015f\u0131 ve Mahalle Bek\u00e7ileri Kanununda otoriter bir anlay\u0131\u015f\u0131n yans\u0131mas\u0131 olarak \u201ckolluk kuvvetleri\u201d kavram\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015f ise de, demokratik hukuk devletlerinde \u201ckolluk kuvveti\u201d de\u011fil, \u201ckolluk hizmeti\u201d sunulmas\u0131 esast\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u00c7ar\u015f\u0131 ve mahalle bek\u00e7ileri, \u00e7ok eski y\u0131llardan \u00fclkemizde mevcut olamas\u0131na ra\u011fmen fiilen varl\u0131\u011f\u0131na son verilmi\u015fti. 18.03.2016 tarihli Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan \u201cEmniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne Ait Kadrolarda D\u00fczenleme Yap\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131nda Karar\u201d ile \u00e7ar\u015f\u0131 ve mahalle bek\u00e7isi kadrosuna al\u0131m yap\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, b\u00f6ylelikle uzun y\u0131llar sonra \u00e7ar\u015f\u0131 ve mahalle bek\u00e7isi kadrosuna al\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015f ve bek\u00e7iler g\u00f6rev yapmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7ilere adli, \u00a0\u00f6nleyici ve koruyucu g\u00f6rev ve yetkiler verilmi\u015ftir. Bu yetkiler g\u00f6revli olduklar\u0131 m\u00fclki s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde halk\u0131n istirahat, sa\u011fl\u0131k ve selametini sa\u011flamaya y\u00f6nelik olarak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7ilerin yetki ve g\u00f6revlerinden ilki, halka yard\u0131md\u0131r<\/strong>. \u00c7ars\u0131 ve mahalle bek\u00e7ileri, g\u00f6revli olduklar\u0131 m\u00fclki s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde halk\u0131n istirahat, sa\u011fl\u0131k ve selametini sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde yerine getirilir. Bunlardan birincisi, yolda hastalanan, kazaya u\u011frayan, d\u00fc\u015f\u00fcp kalan ve genel durumu itibariyle yard\u0131ma muhta\u00e7 olanlara yard\u0131m etmektir. \u0130kincisi, yard\u0131ma ihtiya\u00e7 duydu\u011fu de\u011ferlendirilen, \u00a0\u015fiddet ma\u011fduru veya \u015fiddete ya da istismara u\u011frama riski ta\u015f\u0131yan kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131, kimsesizleri, engellileri ve acizleri en yak\u0131n genel kolluk birimlerine teslim etmektir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bir semt, yer, yol veya sokak sormak i\u00e7in ba\u015fvuranlara gerekli bilgiyi vermektir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, do\u011fum, \u00f6l\u00fcm, hastal\u0131k, kaza, yang\u0131n veya afet gibi \u00f6nemli ve acele haller sebebiyle, yap\u0131lacak yard\u0131m isteklerinden g\u00fcc\u00fc dahilinde olanlar\u0131 \u00f6ncelikle yerine getirmektir. Be\u015fincisi, b\u00fcy\u00fck tehlike arz eden yang\u0131n ve su bask\u0131n\u0131 gibi afetlerde mahalle sakinlerini derhal uyarmakt\u0131r. Alt\u0131nc\u0131s\u0131, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fini tehdit eden bir hayvana rastlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda verebilece\u011fi zararlar\u0131 engellemek i\u00e7in ki\u015fileri alandan uzakla\u015ft\u0131rmak, \u00a0ilgili genel kolluk ve belediyeyi durumdan haberdar etmektir.<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7ilerin yetki ve g\u00f6revlerinden ikincisi, \u00f6nleyici ve koruyucu olmakt\u0131r<\/strong>. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde yerine getirilir. Bunlardan ilki, g\u00f6rev saatleri i\u00e7inde g\u00f6revlendirildikleri b\u00f6lgede devriye hizmeti y\u00fcr\u00fctmektir. \u0130kincisi, g\u00f6rev b\u00f6lgeleri i\u00e7inde bulunan konut, i\u015fyeri ve ara\u00e7lar gibi mallar\u0131n korunmas\u0131nda sahipleri taraf\u0131ndan noksan al\u0131nan tedbirleri tamamlatt\u0131rmakt\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, g\u00f6rev saatleri i\u00e7erisinde vak\u0131f olduklar\u0131 \u015f\u00fcpheli durum veya ki\u015fileri ba\u011fl\u0131 bulunduklar\u0131 genel kolluk birimlerine bildirmektir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, kamu d\u00fczenini bozacak mahiyetteki g\u00f6steri, \u00a0y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler ve kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesi amac\u0131yla genel kolluk kuvvetleri gelinceye kadar \u00f6nleyici tedbirleri almakt\u0131r. Be\u015fincisi, g\u00f6rev b\u00f6lgeleri i\u00e7inde uyu\u015fturucu madde imal edildi\u011fi, sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 veya kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, kumar oynand\u0131\u011f\u0131ndan ya da fuhu\u015f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphe edilen yerleri ba\u011fl\u0131 bulunduklar\u0131 genel kolluk birimlerine bildirmektir. Alt\u0131nc\u0131s\u0131, ki\u015filerin can, \u00a0mal ve \u0131rz\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131 ve tehditleri \u00f6nlemek ve genel kolluk kuvvetleri gelinceye kadar gerekli tedbirleri almakt\u0131r. Yedincisi, mahalle sakinlerini etkileyen elektrik, su, do\u011falgaz, kanalizasyon gibi ar\u0131zalar\u0131, ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu genel kolluk birimleri ile ilgili kurum ve kurulu\u015flara bildirmek ve g\u00f6revli ekipler gelinceye kadar gerekli \u00f6nleyici tedbirleri almakt\u0131r. Sekizincisi, halk\u0131n s\u00fckun ve istirahatini bozanlar\u0131 ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 rahats\u0131z edenleri engellemektir. Dokuzuncusu, sokak, ge\u00e7it ve meydanlar\u0131 t\u0131kayarak trafi\u011fe mani olan ta\u015f\u0131tlar\u0131 ve di\u011fer engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve gerekti\u011finde ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu genel kolluk birimlerine bildirmektir. Onuncusu, yang\u0131n,\u00a0 deprem, \u00a0su bask\u0131n\u0131 gibi afet ve tehlikelerde genel kollu\u011fu bilgilendirmek ve g\u00f6revli ekipler gelinceye kadar gerekli \u00f6nleyici tedbirleri almakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7ilerin yetki ve g\u00f6revlerinden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, d<\/strong>urdurma,<\/strong>\u00a0<\/strong>kimlik sorma ve tutmad\u0131r<\/strong>. \u00c7ar\u015f\u0131 ve mahalle bek\u00e7ileri, g\u00f6rev b\u00f6lgesi ve \u00e7al\u0131\u015fma saatleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak kayd\u0131yla ki\u015fileri ve ara\u00e7lar\u0131 durdurabilir. Ancak, durdurma sadece belli ama\u00e7larla yap\u0131labilir. Bu ama\u00e7lardan ilki, bir su\u00e7 veya kabahatin i\u015flenmesini \u00f6nlemektir. \u0130kincisi, su\u00e7 i\u015flendikten sonra ka\u00e7an faillerin yakalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, i\u015flenen su\u00e7 veya kabahatlerin faillerinin kimliklerini tespit etmektir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, hakk\u0131nda yakalama emri ya da zorla getirme karan verilmi\u015f olan ki\u015fileri tespit etmektir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, ki\u015filerin hayat\u0131, v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc veya malvarl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ya da topluma y\u00f6nelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi \u00f6nlemektir. Durdurma yetkisinin kullan\u0131labilmesi i\u00e7in makul bir sebebin bulunmas\u0131 gerekir. S\u00fcreklilik arz edecek, fiili durum ve keyfilik olu\u015fturacak \u015fekilde durdurma i\u015flemi yap\u0131lamaz.<\/span><\/p>\n

\u00c7ar\u015f\u0131 ve mahalle bek\u00e7isi, \u00a0g\u00f6revini yerine getirirken kendisinin \u00e7ars\u0131 ve mahalle bek\u00e7isi oldu\u011funu belirleyen belgeyi g\u00f6sterdikten sonra, durdurdu\u011fu ki\u015fiye durdurma sebebini bildirir ve durdurma sebebine ili\u015fkin sorular sorabilir, kimli\u011fini veya bulundurulmas\u0131 gerekli di\u011fer belgelerin ibraz edilmesini isteyebilir. Durdurulan ki\u015filere kimli\u011fini ispatlama hususunda gerekli kolayl\u0131k g\u00f6sterilir. Belgesinin bulunmamas\u0131,\u00a0 a\u00e7\u0131klamada bulunmaktan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 veya ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 beyanda bulunmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ya da sair surette kimli\u011fi belirlenemeyen ki\u015fi tutularak durumdan derhal genel kolluk g\u00f6revlileri haberdar edilir.<\/span><\/p>\n

Durdurma s\u00fcresi, durdurma sebebine esas te\u015fkil eden i\u015flemin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan makul s\u00fcreden fazla olamaz. Durdurma sebebinin ortadan kalkmas\u0131 halinde ki\u015filerin ve ara\u00e7lar\u0131n ayr\u0131lmalar\u0131na izin verilir.<\/span><\/p>\n

\u00c7ar\u015f\u0131 ve mahalle bek\u00e7isi, durdurdu\u011fu ki\u015fi \u00fczerinde veya arac\u0131nda silah veya tehlike olu\u015fturan di\u011fer bir e\u015fyan\u0131n bulundu\u011fu hususunda yeterli \u015f\u00fcphenin varl\u0131\u011f\u0131 halinde, \u00a0kendisine veya ba\u015fkalar\u0131na zarar verilmesini \u00f6nlemek amac\u0131na y\u00f6nelik el ile d\u0131\u015ftan kontrol dahil gerekli tedbirleri alabilir. Bu ama\u00e7la ki\u015finin \u00fczerindeki elbisenin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 veya arac\u0131n d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7erisi g\u00f6r\u00fcnmeyen b\u00f6l\u00fcmlerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 istenemez.<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7ilerin yetki ve g\u00f6revlerinden d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, z<\/strong>or ve silah kullanma yetkisidir.<\/strong> \u00c7<\/strong>ar\u015f\u0131 ve mahalle bek\u00e7ileri 4\/7\/1934 tarihli ve 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 16. maddesinde d\u00fczenlenen zor ve silah kullanma yetkisine sahiptir.<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7i, g\u00f6revini yaparken direni\u015fle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 halinde, bu direni\u015fi k\u0131rmak amac\u0131yla ve k\u0131racak \u00f6l\u00e7\u00fcde zor kullanmaya yetkilidir. Zor kullanma yetkisi kapsam\u0131nda, direnmenin mahiyetine ve derecesine g\u00f6re ve direnenleri etkisiz hale getirecek \u015fekilde kademeli olarak artan nispette beden\u00ee kuvvet, madd\u00ee g\u00fc\u00e7 ve kanun\u00ee \u015fartlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde silah kullan\u0131labilir. Beden\u00ee kuvvet; polisin direnen ki\u015filere kar\u015f\u0131 veya e\u015fya \u00fczerinde do\u011frudan do\u011fruya kulland\u0131\u011f\u0131 beden\u00ee g\u00fcc\u00fc ifade eder. Madd\u00ee g\u00fc\u00e7 ise, bek\u00e7inin direnen ki\u015filere kar\u015f\u0131 veya e\u015fya \u00fczerinde beden\u00ee kuvvetin d\u0131\u015f\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 kelep\u00e7e, cop, bas\u0131n\u00e7l\u0131 ve\/veya boyal\u0131 su, g\u00f6z ya\u015fart\u0131c\u0131 gazlar veya tozlar, fizik\u00ee engeller, bek\u00e7i k\u00f6pekleri ve atlar\u0131 ile sair hizmet ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ifade eder.<\/span><\/p>\n

Zor kullanmadan \u00f6nce, ilgililere direnmeye devam etmeleri halinde do\u011frudan do\u011fruya zor kullan\u0131laca\u011f\u0131 ihtar\u0131 yap\u0131l\u0131r. Ancak, direnmenin mahiyeti ve derecesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak, ihtar yap\u0131lmadan da zor kullan\u0131labilir.<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7i, zor kullanma yetkisi kapsam\u0131nda direnmeyi etkisiz k\u0131lmak amac\u0131yla kullanaca\u011f\u0131 ara\u00e7 ve gere\u00e7 ile kullanaca\u011f\u0131 zorun derecesini kendisi takdir ve tayin eder. Ancak, toplu kuvvet olarak m\u00fcdahale edilen durumlarda, zor kullanman\u0131n derecesi ile kullan\u0131lacak ara\u00e7 ve gere\u00e7ler m\u00fcdahale eden kuvvetin amiri taraf\u0131ndan tayin ve tespit edilir.<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7i, kendisine veya ba\u015fkas\u0131na y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, zor kullanmaya ili\u015fkin ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 kalmaks\u0131z\u0131n, 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanununun me\u015fru savunmaya ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde savunmada bulunur. Me\u015fru savunma hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 kapsam\u0131nda bek\u00e7i; beden\u00ee kuvvet ve madd\u00ee g\u00fc\u00e7 kullanarak etkisiz hale getiremedi\u011fi direni\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda, bu direni\u015fi k\u0131rmak amac\u0131yla ve k\u0131racak \u00f6l\u00e7\u00fcde; hakk\u0131nda tutuklama, g\u00f6zalt\u0131na alma, zorla getirme karar\u0131 veya yakalama emri verilmi\u015f olan ki\u015filerin ya da su\u00e7\u00fcst\u00fc halinde \u015f\u00fcphelinin yakalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla ve sa\u011flayacak \u00f6l\u00e7\u00fcde; kendisine veya ba\u015fkalar\u0131na, i\u015fyerlerine, konutlara, kamu binalar\u0131na, okullara, yurtlara, ibadethanelere, ara\u00e7lara ve ki\u015filerin tek tek veya toplu halde bulundu\u011fu a\u00e7\u0131k veya kapal\u0131 alanlara molotof, patlay\u0131c\u0131, yan\u0131c\u0131, yak\u0131c\u0131, bo\u011fucu, yaralay\u0131c\u0131 ve benzeri silahlarla sald\u0131ran veya sald\u0131r\u0131ya te\u015febb\u00fcs edenlere kar\u015f\u0131, sald\u0131r\u0131y\u0131 etkisiz k\u0131lmak amac\u0131yla ve etkisiz k\u0131lacak \u00f6l\u00e7\u00fcde silah kullanmaya yetkilidir.<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7i, silah kullanmadan \u00f6nce ki\u015fiye duyabilece\u011fi \u015fekilde “dur” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunur. Ki\u015finin bu \u00e7a\u011fr\u0131ya uymayarak ka\u00e7maya devam etmesi halinde, \u00f6nce uyar\u0131 amac\u0131yla silahla ate\u015f edilebilir. Buna ra\u011fmen ka\u00e7makta \u0131srar etmesi dolay\u0131s\u0131yla ele ge\u00e7irilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 halinde ise ki\u015finin yakalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla ve sa\u011flayacak \u00f6l\u00e7\u00fcde silahla ate\u015f edilebilir.<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7i, direni\u015fi k\u0131rmak ya da yakalamak amac\u0131yla zor veya silah kullanma yetkisini kullan\u0131rken, kendisine kar\u015f\u0131 silahla sald\u0131r\u0131ya te\u015febb\u00fcs edilmesi halinde, silahla sald\u0131r\u0131ya te\u015febb\u00fcs eden ki\u015fiye kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 tehlikesini etkisiz k\u0131lacak \u00f6l\u00e7\u00fcde duraksamadan silahla ate\u015f edebilir<\/span><\/p>\n

Bek\u00e7ilerin \u00f6nleyici ve koruyucu g\u00f6rev ve yetkilerin yan\u0131nda, be\u015finci olarak, adli g\u00f6rev ve yetkileri de mevcuttur<\/strong>. \u00c7ar\u015f\u0131 ve mahalle bek\u00e7ileri, su\u00e7 islenirken veya islendikten sonra, hen\u00fcz su\u00e7 izleri meydanda iken; \u015f\u00fcphelileri yakalamak, yakalad\u0131klar\u0131 \u015f\u00fcphelilerin kendilerine veya ba\u015fkalar\u0131na zarar vermelerini engelleyici tedbirleri almak, su\u00e7 delillerinin kaybolmamas\u0131 veya bozulmamas\u0131 i\u00e7in gerekli muhafaza tedbirlerini almak, varsa olay\u0131n tan\u0131klar\u0131n\u0131 kimlik ve adres bilgilerini tespit ederek genel kolluk birimlerine bildirmek yetki ve g\u00f6revlerine haizdir.<\/span><\/p>\n

Say\u0131lan spesifik g\u00f6rev ve yetkiler yan\u0131nda bek\u00e7ilerin genel kolluk birimlerine yard\u0131m g\u00f6revi<\/strong> de vard\u0131r. \u00c7ar\u015f\u0131 ve mahalle bek\u00e7ileri mevzuatla genel kolluk kuvvetlerine tevdi edilen g\u00f6revlerde genel kolluk kuvvetlerine yard\u0131mc\u0131 olmakla m\u00fckelleftir.<\/span><\/p>\n

@Av. Prof. Dr. Vahit B\u0131\u00e7ak, 11 Haziran 2020.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n